x

Niewykonane umowy - jak z tego wybrnąć?

Kategoria: Koronawirus - Finanse    02.04.2020

Jak uchronić się przed konsekwencjami niewykonania lub nieprawidłowego wykonania zawartych umów? Oto wskazówki dla przedsiębiorców.

Umowy. Foto: Shutterstock.
Umowy. Foto: Shutterstock.
Walka z wirusem powoduje znaczące komplikacje dla branży gastronomicznej. Wiąże się z obowiązkiem wdrożenia wielu nakazów związanych z przeciwdziałaniem pandemii. Do tego dochodzą: absencja pracowników, zaburzenia w łańcuchu dostaw i bariery logistyczne. Przedsiębiorcy prowadząc działalność zaciągnęli wiele zobowiązań, których niewykonanie narazi ich na niepożądane skutki finansowe, częstokroć bardzo dotkliwe. Sytuacja nie jest jednak zwyczajna – mamy stan epidemii. Czy w takich okolicznościach można mówić o działaniu siły wyższej? Tłumaczą Karol Guździoł, menedżer i radca prawny Grant Thornton oraz Adrianna Roloff , specjalistka i aplikant radcowski Grant Thornton.

Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania umownego skutkuje odpowiedzialnością dłużnika. Jeden z wyjątków od tej reguły stanowi sytuacja, kiedy powodem niewykonania umowy jest działanie siły wyższej. Co do zasady, wyłącza ono odpowiedzialność dłużnika za powstałe z tego powodu szkody. Na tej podstawie przedsiębiorca, może próbować uchylić się od odpowiedzialności (np. zapłaty kary umownej, odszkodowania, odsetek za opóźnienie).

Nie następuje to jednak automatycznie, kluczowe jest bowiem zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy niewykonaniem umowy a wystąpieniem siły wyższej. Zasadniczo także to przedsiębiorca musi wykazać, że rezultatem wystąpienia stanu siły wyższej, była niemożność wykonania umowy.

Pojęcie siły wyższej używane jest powszechnie, jednak próżno szukać w polskim systemie prawnym jego ścisłej definicji. Praktyka orzecznicza uznaje, że siła wyższa to zdarzenie: zewnętrzne, niemożliwe (lub prawie niemożliwe) do przewidzenia, którego skutkom nie można zapobiec. Przyjmuje się też zasadniczo trzy kategorie sił wyższych:
– katastrofalne działania przyrody (np. powodzie, trzęsienia ziemi, epidemie),
– akty władzy ustawodawczej i wykonawczej,
– niektóre zaburzenia życia zbiorowego (np. wojna, strajki).

W świetle powyższego pandemia związana z wirusem COVID-19, a także działania władz i będące tego następstwem wprowadzenie stanu epidemii, mogą zostać uznane za siłę wyższą w odniesieniu do zobowiązań zaciągniętych przed epidemią.

Przedsiębiorcy w swojej praktyce biznesowej często mają do czynienia z klauzulami dotyczącymi działania siły wyższej. Powszechne jest to zwłaszcza przy umowach najmu, o roboty budowlane czy umowach zlecenia. Zapisy o działaniu siły wyższej są pewnego rodzaju wentylem bezpieczeństwa na szczególne okoliczności. Niejednoznaczny i wyjątkowy charakter okoliczności określanych mianem siły wyższej powoduje, że strony zawierające umowy nierzadko decydują się na umowne zdefiniowanie tego, co będą rozumiały pod tym pojęciem. Niestety, przy takim enumeratywnym wyliczaniu okoliczności, może zdarzyć się, że np. stan epidemii będzie z takiego katalogu wykluczony.

Nadto, w ramach tego rodzaju klauzul strony często zobowiązują się do wzajemnego informowania o wystąpieniu i ustaniu zdarzeń, które postanowiły uznać za siłę wyższą (obowiązek informacyjny) i podjęcia działań minimalizujących ich skutki (obowiązek zapobiegania). Czasami też wystąpienie siły wyższej daje prawo do odstąpienia lub wypowiedzenia umowy.

Należy jednak pamiętać, że każdy przypadek działania siły wyższej wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy i rodzaju stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z drugą stroną. Dopiero przeprowadzenie takiej analizy pozwoli na podjęcie decyzji o wyborze odpowiednich środków prawnych.

 

WSKAZÓWKI DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

1. Gromadź i zabezpiecz dokumentację, która potwierdzi wpływ działania siły wyższej na możliwość realizacji twoich zobowiązań (na wypadek sporu i roszczeń).

2. Niezwłocznie poinformuj kontrahentów o zidentyfikowanym ryzyku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.

3. Dokonaj analizy prawnej twoich umów pod kątem postanowień regulujących zasady odpowiedzialności stron (możliwość rozwiązania lub zmiany warunków umowy w zakresie siły wyższej).

4. Przygotuj się na renegocjacje zawartych umów w zakresie możności wykonywania zobowiązań umownych.

5. Wyciągnij wnioski i przełóż je na treść zobowiązań, które zdecydujesz podjąć się w przyszłość.

 

Autor tekstu: Karol Guździoł, menedżer, radca prawny, Grant Thornton

Autor tekstu: ( red. )

Inne kategorie

Akademia Horeca

Jak łączyć napoje i alkohole z jedzeniem?

Jako restaurator pewnie wiele razy myślałeś o zasadach łączenia potraw i napojów. Jak sprawić, aby odpowiednia selekcja napojów pasowała do menu? Co zrobić, by obsługa umiała zarekomendować odpowiedni napój 
do serwowanego posiłku?
więcej

Video

Ruch to zdrowie, ale pamiętaj o bezpieczeństwie
Zespół stresu pourazowego – jak zadbać o swoją przyszłość ?
Społeczna odpowiedzialność – myśl o innych
Techniki relaksacji – jak się zregenerować?
Obniżenie nastroju – zrób nowy plan
Lęk przed utratą pracy – jak sobie z nim poradzić?
Konflikty w rodzinie – jak do nich nie dopuścić?
Kontrola – jak jej nie stracić ?
więcej