x

Niewykonane umowy - jak z tego wybrnąć?

Kategoria: Koronawirus - Finanse    02.04.2020

Jak uchronić się przed konsekwencjami niewykonania lub nieprawidłowego wykonania zawartych umów? Oto wskazówki dla przedsiębiorców.

Umowy. Foto: Shutterstock.
Umowy. Foto: Shutterstock.
Walka z wirusem powoduje znaczące komplikacje dla branży gastronomicznej. Wiąże się z obowiązkiem wdrożenia wielu nakazów związanych z przeciwdziałaniem pandemii. Do tego dochodzą: absencja pracowników, zaburzenia w łańcuchu dostaw i bariery logistyczne. Przedsiębiorcy prowadząc działalność zaciągnęli wiele zobowiązań, których niewykonanie narazi ich na niepożądane skutki finansowe, częstokroć bardzo dotkliwe. Sytuacja nie jest jednak zwyczajna – mamy stan epidemii. Czy w takich okolicznościach można mówić o działaniu siły wyższej? Tłumaczą Karol Guździoł, menedżer i radca prawny Grant Thornton oraz Adrianna Roloff , specjalistka i aplikant radcowski Grant Thornton.

Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania umownego skutkuje odpowiedzialnością dłużnika. Jeden z wyjątków od tej reguły stanowi sytuacja, kiedy powodem niewykonania umowy jest działanie siły wyższej. Co do zasady, wyłącza ono odpowiedzialność dłużnika za powstałe z tego powodu szkody. Na tej podstawie przedsiębiorca, może próbować uchylić się od odpowiedzialności (np. zapłaty kary umownej, odszkodowania, odsetek za opóźnienie).

Nie następuje to jednak automatycznie, kluczowe jest bowiem zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy niewykonaniem umowy a wystąpieniem siły wyższej. Zasadniczo także to przedsiębiorca musi wykazać, że rezultatem wystąpienia stanu siły wyższej, była niemożność wykonania umowy.

Pojęcie siły wyższej używane jest powszechnie, jednak próżno szukać w polskim systemie prawnym jego ścisłej definicji. Praktyka orzecznicza uznaje, że siła wyższa to zdarzenie: zewnętrzne, niemożliwe (lub prawie niemożliwe) do przewidzenia, którego skutkom nie można zapobiec. Przyjmuje się też zasadniczo trzy kategorie sił wyższych:
– katastrofalne działania przyrody (np. powodzie, trzęsienia ziemi, epidemie),
– akty władzy ustawodawczej i wykonawczej,
– niektóre zaburzenia życia zbiorowego (np. wojna, strajki).

W świetle powyższego pandemia związana z wirusem COVID-19, a także działania władz i będące tego następstwem wprowadzenie stanu epidemii, mogą zostać uznane za siłę wyższą w odniesieniu do zobowiązań zaciągniętych przed epidemią.

Przedsiębiorcy w swojej praktyce biznesowej często mają do czynienia z klauzulami dotyczącymi działania siły wyższej. Powszechne jest to zwłaszcza przy umowach najmu, o roboty budowlane czy umowach zlecenia. Zapisy o działaniu siły wyższej są pewnego rodzaju wentylem bezpieczeństwa na szczególne okoliczności. Niejednoznaczny i wyjątkowy charakter okoliczności określanych mianem siły wyższej powoduje, że strony zawierające umowy nierzadko decydują się na umowne zdefiniowanie tego, co będą rozumiały pod tym pojęciem. Niestety, przy takim enumeratywnym wyliczaniu okoliczności, może zdarzyć się, że np. stan epidemii będzie z takiego katalogu wykluczony.

Nadto, w ramach tego rodzaju klauzul strony często zobowiązują się do wzajemnego informowania o wystąpieniu i ustaniu zdarzeń, które postanowiły uznać za siłę wyższą (obowiązek informacyjny) i podjęcia działań minimalizujących ich skutki (obowiązek zapobiegania). Czasami też wystąpienie siły wyższej daje prawo do odstąpienia lub wypowiedzenia umowy.

Należy jednak pamiętać, że każdy przypadek działania siły wyższej wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy i rodzaju stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z drugą stroną. Dopiero przeprowadzenie takiej analizy pozwoli na podjęcie decyzji o wyborze odpowiednich środków prawnych.

 

WSKAZÓWKI DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

1. Gromadź i zabezpiecz dokumentację, która potwierdzi wpływ działania siły wyższej na możliwość realizacji twoich zobowiązań (na wypadek sporu i roszczeń).

2. Niezwłocznie poinformuj kontrahentów o zidentyfikowanym ryzyku niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.

3. Dokonaj analizy prawnej twoich umów pod kątem postanowień regulujących zasady odpowiedzialności stron (możliwość rozwiązania lub zmiany warunków umowy w zakresie siły wyższej).

4. Przygotuj się na renegocjacje zawartych umów w zakresie możności wykonywania zobowiązań umownych.

5. Wyciągnij wnioski i przełóż je na treść zobowiązań, które zdecydujesz podjąć się w przyszłość.

 

Autor tekstu: Karol Guździoł, menedżer, radca prawny, Grant Thornton

Autor tekstu: ( red. )

Zobacz także

Będzie bon gastronomiczny? Rząd może podjąć decyzję w ciągu kilkunastu dni

- Mam nadzieję, że w ciągu najbliższych kilkunastu dni decyzja zapadnie - mówi wiceminister rozwoju, pracy i technologii Olga Semeniuk, pytana o możliwość wprowadzenia bonu gastronomicznego. - Rozmawiamy o wariancie przekazania bonu pracodawcy - dodaje.

Jak pandemia wpływa na wskaźniki biznesu gastronomicznego?

Aby dostosować się do nakazu ograniczenia działalności gospodarczej, wielu restauratorów musiało gruntownie przemodelować swój biznes. W jaki sposób wprowadzone restrykcje wpłynęły na statystyki i wskaźniki osiągane przez typową restaurację?

Rzecznik rządu: będziemy dyskutować o rozwiązaniach dla branż dotkniętych Covid

- Wsłuchujemy się w głos poszczególnych branż dotkniętych pandemią. Jeżeli chodzi o potencjalne, nowe rozwiązania będziemy o tym dyskutować. Nie wykluczam, że jakieś zmiany w tych narzędziach się pojawią - zapowiedział rzecznik prasowy rządu Piotr Müller.

Licznik Strat Lockdownowych policzy, ile w trakcie lockdownu tracą zamrożone branże

W czwartek 11 lutego o godzinie 11 uruchomiony zostanie Licznik Strat Lockdownowych. Będzie wskazywał straty branż objętych lockdownem aż do całkowitego odmrożenia ostatniego sektora gospodarki.

Premier: do branży gastronomicznej płynie proporcjonalnie największa pomoc

- Największa proporcjonalnie pomoc płynie do branży gastronomicznej, która jest najdłużej zamknięta z powodu pandemii - powiedział premier Mateusz Morawiecki. Szef rządu podkreślił, że do przedsiębiorców została przekazana pomoc w wysokości 200 mld zł.

Zadłużenie branży HoReCa w minionym roku wzrosło o 1/3

W 2020 r. zadłużenie hoteli, restauracji i firm cateringowych wzrosło o jedną trzecią w porównaniu do poprzedniego roku i wyniosło niemal 280 mln zł - wynika z danych Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej. Tylko w czasie pandemii wartość zobowiązań zwiększyła się o 58,4 mln zł.

Inne kategorie

Podcasty

Wegańskie słodycze: jak to ugryźć? [PODCAST]

Dania wegańskie dobrze zadomowiły się już w polskich sklepach i restauracjach. Coraz częściej klienci mają ochotę również na ciasta i desery, które nie zawierają produktów odzwierzęcych, a cukiernie chętnie wychodzą im naprzeciw. Rozmawiamy o tym z Dominiką Targosz, ambasadorką Chef for Change.
wicej

Video

Ruch to zdrowie, ale pamiętaj o bezpieczeństwie
Zespół stresu pourazowego – jak zadbać o swoją przyszłość ?
Społeczna odpowiedzialność – myśl o innych
Techniki relaksacji – jak się zregenerować?
Obniżenie nastroju – zrób nowy plan
Lęk przed utratą pracy – jak sobie z nim poradzić?
Konflikty w rodzinie – jak do nich nie dopuścić?
Kontrola – jak jej nie stracić ?
więcej