x

Skąd się bierze smak i jak się zmienia z wiekiem

Kategoria: Lifestyle - zdrowe odżywianie    04.09.2018

Gdy myślimy o smaku, jednego możemy być pewni: nasz gust odnoszący się do jedzenia zmienia się wraz z wiekiem. Jako bardzo małe dzieci lubimy przede wszystkim smak słodki, później preferujemy smaki bardziej złożone, a na starość te intensywne, bo często po prostu tracimy poczucie smaku.

Kiedy wgryzasz się w jabłko czy inny soczysty owoc, interpretujesz całą gamę sygnałów – fizycznych, chemicznych i opartych na pamięci, które ostatecznie pozwalają ci zdecydować czy lubisz jabłka, czy też kombinacja pięciu (lub sześciu) smaków podstawowych, czyli słodkiego, kwaśnego, słonego, gorzkiego i umami, a także tłustego ci nie odpowiada. Jednak to, jak nasz mózg odczytuje te sygnały, zależy przede wszystkim od wieku.

Dzieci są bardzo wrażliwe, zwłaszcza na kolory i fakturę, nie tolerują smaku gorzkiego, który jest znakiem ostrzegawczym, sygnalizującym potencjalne toksyny. Dzieje się tak z powodu mechanizmu ewolucyjnego, który daje niemowlęciu możliwość uniknięcia niebezpieczeństwa. Kobiety w ciąży są również wrażliwe na smak gorzki, za to mniej na słony.

Młodość
Niemowlęta preferują smak słodki i właściwie są w stanie zjeść każde ilości słodyczy. Wynika to z faktu, że jeszcze do niedawna dzieci potrzebowały ogromnej ilości energii, najpierw, by przeżyć, później, by dorosnąć. To sprawiło, że ich podniebienie dostosowało się do pokarmów będących dobrymi źródłami energii, a są nimi węglowodany. Dzieci w sposób naturalny identyfikują najlepsze źródła kalorii.

Nie oznacza to, że jesteśmy uzależnieni od smaku słodkiego przez całe życie, choć często jego preferencja towarzyszy nam aż do śmierci. Niestety, spadające odczuwanie słodkości i wyczulenie na nią może oznaczać, że zmysł smaku powoli umiera. Fizjologia działa przeciwko nam, a kubki smakowe z wiekiem przestają się regenerować, a powonienie tępieje.

Kubki smakowe i węch
Przeciętny smakosz ma ok. 10 tys. kubków smakowych w jamie ustnej, smakosz wyjątkowo wrażliwy, czyli przedstawiciel mniej więcej 15-25 proc. populacji, może mieć ich nawet 20 tys. Są też osoby, które mają kubków o połowę mniej, około 5 tys., którym często jest wszystko jedno, co jedzą, bo i tak z rozróżnianiem smaku jest u nich ciężko. Z kubkami smakowymi jest jak z palcami, rodzimy się z konkretną ich liczbą i nie jesteśmy w stanie jej zwiększyć. Możemy je za to „popsuć”, nadużywając mocnych alkoholi, paląc papierosy i spożywając bardzo ostre potrawy.

Jednak kubki smakowe to nie wszystko. Naukowcy zgadzają się, że istnieje od czterech do dziewięciu podstawowych smaków, jednak to, w jaki sposób odbieramy potrawy, zależy też od ich zapachu. A aromatów jest powyżej miliona. Aromat dociera do receptorów węchowych i wpływa na wszystkie subtelności zapachowe i węchowe. To od tych cząsteczek zależy, czy pokarmy ze sobą współgrają, czy też nie. I podobnie jak w przypadku kubków smakowych dzieci mają bardzo wyczulone receptory węchu, których wydajność spada z wiekiem.

Dorosłość
Kiedy dorastamy, nasze zmysły stają się coraz mniej wyostrzone, są nadal sprawne, jednak rozróżniają coraz mniej subtelności. Na tempo i przebieg tych zmian, jak wspomniałam powyżej, ma wpływ starzenie się, ale także to, jak bardzo niehigieniczne jest nasze życie. Z biegiem lat nasz smak staje się kwestią naszego umysłu, zbudowany jest ze wspomnień, przeżyć i atmosfery i często nie odzwierciedla fizjologicznej reakcji na słodycz czy gorycz. W starszym wieku człowiek jest w stanie przekonać się do smaków, które wcześniej budziły w nim awersję. Wpływ mają na to przede wszystkim motywacja, zainteresowanie, ale też ekspozycja pokarmu. Gdy osiągamy wiek podeszły, potrzebujemy smaków bardziej intensywnych, dodajemy więcej soli, by żywność w ogóle nam smakowała. Niestety, nie oznacza to, że każdej osobie starszej wystarczy dodać soli. Każdy z nas jest inny i by uzyskać te same odczucia smakowe, będzie potrzebować innych wzmocnień.

Laura Osęka

Autor tekstu: ( red. )

Zobacz także

Co dziesiąty Polak wegetarianinem

1 października obchodzimy Światowy Dzień Wegetarianizmu. Według raportu "Jak odżywiają się Polacy? Kukuła Healthy Food 2020" już 10% Polaków między 18 a 65 rokiem życia jest wegetarianami, a 4% weganami. Kolejne 10% planuje wypróbować dietę wegetariańską jeszcze w tym roku.

Rynek żywności ekologicznej będzie rósł 20% rocznie

Ostatnia dekada to dynamiczny rozwój rynku żywności ekologicznej w Europie. W Polsce liczba specjalistycznych gospodarstw, producentów, dystrybutorów również systematycznie rosła. Jaka przyszłość czeka branżę? Jakim wyzwaniom będzie musiała sprostać w najbliższym czasie? Czy dogonimy Europę?

Dieta budująca mikroflorę. Bo odporność pochodzi z jelit

Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, jak ważną rolę w układzie odpornościowym odgrywają jelita. To właśnie w nich powstaje 80% ciał odpornościowych. Podpowiadmy, co jeść, aby wzmocnić dobrą mikroflorę jelitową, której zawdzięczamy odporność.

Jak zrozumieć informacje zdrowtne na etykietach? Pomoże w tym inicjatywa UE

Konsumenci coraz częściej mają problem ze zrozumieniem tzw. oświadczeń zdrowotnych na etykietach produktów.Informacja o tym, jak produkt wpływa na nasze zdrowie jest często nieczytelna albo myląca. Inicjatywa "Health Claims Unpacked" (Oświadczenia zdrowotne rozpakowane) ma pomóc to zmienić.

Raport: Jak odżywiają się Polacy?

Trend zdrowego odżywiania jest bardzo silny i nadal ma tendencję wzrostową. Pandemia COVID-19 dodatkowo go umacnia.

Fit Cake i Krowarzywa - połączył ich nurt wege

Fit Cake i Krowarzywa udowadniają, że wegańskie nie znaczy mniej smaczne. Przekonują klientów tradycjonalistów, że można zmieniać swoje upodobania i mieć swój malutki wpływ na poprawę kondycji środowiska. Marki zawiązały nieformalną koalicję działającą na rzecz poprawy nawyków żywieniowych Polaków.

Inne kategorie

Akademia Horeca

Jak łączyć napoje i alkohole z jedzeniem?

Jako restaurator pewnie wiele razy myślałeś o zasadach łączenia potraw i napojów. Jak sprawić, aby odpowiednia selekcja napojów pasowała do menu? Co zrobić, by obsługa umiała zarekomendować odpowiedni napój 
do serwowanego posiłku?
więcej

Video

Ruch to zdrowie, ale pamiętaj o bezpieczeństwie
Zespół stresu pourazowego – jak zadbać o swoją przyszłość ?
Społeczna odpowiedzialność – myśl o innych
Techniki relaksacji – jak się zregenerować?
Obniżenie nastroju – zrób nowy plan
Lęk przed utratą pracy – jak sobie z nim poradzić?
Konflikty w rodzinie – jak do nich nie dopuścić?
Kontrola – jak jej nie stracić ?
więcej